Söz Sanatları

Kişileştirme, insan dışındaki varlıklara insana özgü özelliklerin verilmesi anlamına gelir. Bu sanatta hayvanlar, bitkiler ve diğer varlıklar, insana özgü niteliklerle donatılarak ifade daha etkili hale getirilir, duygular daha iyi anlatılır.

Örnekler:

1. Köyün çayı boş yere akmaktan sıkılıyor, bir bostanı sulayacağı günlerin gelmesini iple çekiyordu.
   Burada, “köyün çayı” kişileştirilmiştir. “Sıkılmak” ve “iple çekmek (sabırsızlıkla beklemek)” insana özgü özelliklerdir. Bu özellikler “köyün çayı”na verilerek çay kişileştirilmiştir.
2. Toplanırken göklerde bulutlar yığın yığın
   Hırçın bir fırtınayı düşünüyordu deniz.
   Bu dizelerde “kişileştirme” bulunmaktadır. “Düşünüyordu” ifadesi kullanılarak “deniz” kişileştirilmiştir.

Benzetme, anlatımı güçlendirmek ve sözün etkisini artırmak için iki farklı nesne, olgu veya kavram arasında belirli bir benzerlik veya ilişki kurulması anlamına gelir.

Tam bir benzetme yaparken dört temel unsur dikkate alınır, ancak bir cümlede benzetme oluşturmak için sadece benzeyen ve benzetilen unsurlar yeterlidir.

• Benzeyen: Zayıf olan unsur.
• Benzetilen: Güçlü veya dikkat çekici olan unsur.
• Benzetme Yönü: İki unsurdaki benzerliği veya ilişkiyi açıklayan neden.
• Benzetme Edatı: Benzeyen ve benzetilen unsurları birleştirmek için kullanılan bağlaçlar, örneğin “gibi,” “kadar.”

Yukarıdaki cümlede, “Serkan,” inatçılık özelliği bakımından “keçi”ye benzetilmiştir. Bu benzetme “keçi”nin inatçılık özelliğinin yaygın bilinmesi nedeniyle kolayca anlaşılır ve ifade daha güçlü bir şekilde iletilir.

Örnek dizelerde ise:

» “Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım”
Bu dizelerde şair kendisini “sel”e benzetmiştir.

» “Yırtarım dağları, enginlere sığmam taşarım”
İstiklal Marşı’ndan alınan bu dizelerde, “dağları yırtarım” ifadesiyle aşırılık kullanılmıştır.